धनगढी । ०४८ सालयताका निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धी फेरिए, मतदाता पनि फेरिए । अनि मतदाताको संख्या पनि थपियो । तर, डडेल्धुराबाट शेरबहादुर देउवाको अपराजित यात्रा जारी रह्यो । ०४८, ०५१, ०५६, ०६४, ०७०, ०७४ र ०७९ सालमा भएको निर्वाचनमा विजयी भएका देउवा आसन्न निर्वाचनमा भने उम्मेदवार छैनन् ।

डडेल्धुराबाट एकल सिफारिस भएका देउवाले मनोनयन दर्ताको अघिल्लो दिन चुनाव नलड्ने घोषणा गरे । देउवा उम्मेदवार नभएसंगै साढे तीन दशकपछि डडेल्धुराले नयाँ संघीय प्रतिनिधि पाउँने छ, २१ फागुनको निर्वाचनबाट । देउवाको उम्मेदवारीबिना कांग्रेस डडेल्धुरामा विरासत जोगाउने लक्ष्यमा छ । कांग्रेसले आफ्नो विरासत थाम्ने जिम्मा युवा नेता नैनसिंह महरलाई दिएको छ । डडेल्धुराकै भागेश्वर गाउँपालिकास्थित लामीकाँडेका महरसंग नेपाल विद्यार्थी संघको सभापति भइसकेको अनुभव छ । पार्टीको केन्द्रीय सदस्य भइसकेको अनुभव पनि छ उनीसंग । १४ औं महाधिवेशनमा उनी केन्द्रीय सदस्यमा विजयी भएका थिए । 

महरको राजनीतिक यात्रा भने कक्षा आठ पढ्दै गर्दा सुरु भइसकेको थियो । उनी त्यसबेला नेपाल विद्यार्थी संघमा आवद्ध भएका थिए । २०४७ सालमा १६ वर्षकै उमेरमा महर डडेल्धुराकै असीग्राम माविको नेविसंघ इकाई अध्यक्ष भए । ०४८ सालको आम निर्वाचनपछि शेरबहादुर देउवा गृहमन्त्री बने । राष्ट्रिय राजनीतिमा देउवाको छवीले महरलाई राजनीतिमा झनै आकर्षित ग¥यो । महर २१ वर्षको उमेरमा २०५२ सालमा नेपाल विद्यार्थी संघ डडेलधुरको कार्यबाहक अध्यक्ष भए । २०५४ सालमा उनले पार्टीको डडेल्धुरा प्रचारप्रसार विभाग उपप्रमुखको जिम्मेवारी पाए । उनी २०५६ सालमा नेविसंघ डडेल्धुरा अध्यक्ष निर्वाचित भए । २०५७ सालमा चितवन महाधिवेशनबाट निर्वाचन जितेर महर नेविसंघको केन्द्रीय सदस्य भए । डडेल्धुरामा महरको अर्को परिचय पनि छ । उनी नेपाल पत्रकार महासंघ डडेधुराका संस्थापक अध्यक्ष पनि हुन् ।

त्रिभूवन विश्वविद्यालयबाट राजनीति शास्त्रमा स्नाकोत्तर र एलएलबी गरेका महरले शिक्षाका चुनौतीहरू, नेपाली कांग्रेस र भातृ संगठन, अबको काँग्रेस, संकल्प, काण्डैकाण्ड, महाकाण्ड जस्ता पुस्तक पनि लेखेका छन् । 

शेरबहादुर दाइ उम्मेदवार हुनुहुन्न तर उहाँको अभिभावकत्व हामीसंग छ : महर
महर २००७ सालदेखि हालसम्मका प्रत्येक परिवर्तनलाई संस्थागत गर्दै आएको, लोकतन्त्रको संवाहक र ऐतिहासिक जिम्मेवारी कुशलतापूर्वक बहन गरेको पार्टीबाट आफू उम्मेदवार भएको भन्दै चुनाव जित्नेमा विश्वस्त रहेको बताउँछन् । उनले समृद्ध डडेलधुराको खाका नै तयार पारिसकेको बताएका छन् । ‘डडेल्धुराको विकासलाई गति दिन तथा दिगो विकास लक्ष्य हासिल गर्न र संविधानको कार्यान्वयन गर्न मसँग स्पष्ट र एकीकृत योजना छ,’ उनले भने, ‘रणनीतिक रुपमा पूर्वाधारको विकास गर्दै डडेल्धुरालाई पहाडकी रानीका रुपमा रूपान्तरण गर्ने योजना छ ।’ 

डडेल्धुरामा कांग्रेसको बलियो संगठन र फाउण्डेसन नै आफ्नो जित्ने मुख्य आधार भएको बताउँछन् महर । ‘यहाँ हाम्रो संगठन निकै बलियो छ, हाम्रो बलियो फाउण्डेसन नै जित्ने मुख्य आधार हो,’ उनले भने, ‘डडेल्धुरामा भएका सबै खाले परिवर्तन कांग्रेसकै नेतृत्वमा भएका छन् । त्यसकारण यहाँका नागरिकले कांग्रेसलाई २०१५ सालदेखि नै मनपराइरहेका छन् ।’ निवर्तनमा सभापति देउवाले आफू उम्मेदवार नबन्ने घोषणा गरेर आफूलाई प्रतिनिधि पात्रका रुपमा पठाएको दाबी महरको छ ।

‘अहिले उहाँ (देउवा) उम्मेदवार मात्रै हुनुहन्न,’ उनले भने, ‘तर हाम्रो अभिभावक र संरक्षक त उहाँ नै हो । उहाँकै प्रतिनिधि पात्रका रुपमा हामी उभिएका छौं ।’ निर्वाचनअघि देउवा गृहजिल्ला आउने कार्यक्रम रहेको पनि चर्चा छ । 

अरु को छन् प्रतिस्पर्धी ? 
डडेल्धुरामा कांग्रेसपछि सांगठनिक रुपमा बलियो छ, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी । उक्त पार्टीबाट देउवाका सदाबाहर प्रतिस्पर्धीका रुपमा रहेका खगराज भट्ट अहिले चुनावी मैदानमा छैनन् । उनी ०७९ सालको निर्वाचनमा प्रदेशसभा सदस्यमा विजयी भएका थिए । यसपटक नेकपाले  मानसिंह माललाई चुनावी मैदानमा उतारेको छ । ‘डडेल्धुरामा सम्भावना थुप्रै छन्, जिल्लालाई शिक्षा र स्वास्थ्यको हव बनाउन सकिने सम्भावना छ,’ उनी भन्छन्, ‘तर सम्भावनाअनुसार काम हुन सकेको छैन ।’ अहिले देशमा युवाहरुको माग भइरहेको बताउँदै मालले आफू युवाकै प्रतिनिधित्व गर्दै चुनावी मैदानमा उत्रिएको बताएका छन् । ‘म अहिलेसम्म कुनै पनि लाभको पदमा बसेको छैन, वडा सदस्यसम्म पनि चुनाव लडेको छैन,’ उनी भन्छन्, ‘अहिलेको युवाहरुको चाहना बेदागी जनप्रतिनिधि हो । त्यो चाहना मैले निर्वाचित हुँदा पूरा हुन्छ । मैले जित्ने आधार पनि यहीँ हो ।’

डडेल्धुरामा कांग्रेसको विरासत भत्काउन राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले डा. ताराप्रसाद जोशीलाई मैदानमा उतारेको छ । जोशी डडेल्धुरामा एमालेको संगठन निर्माणकर्ताका रुपमा परिचित नेता हुन् । उनी एमाले छोड्दै एकीकृत समाजवादीमा गएका थिए । ०७९ सालको प्रदेशसभा निर्वाचनमा एकीकृत समाजवादीले डडेल्धुरामा सिट पाएन । जसका कारण उनी उक्त पार्टी पनि परित्याग गरेर स्वतन्त्र रुपमा चुनावी मैदानमा उत्रिए र चुनाव जिते । त्यसपछि उज्यालो नेपाल पार्टीमा प्रवेश गरेका जोशी केही समयअघि मात्रै रास्वपामा गएका हुन् । अहिले उनी प्रदेशसभा सदस्यबाट राजीनामा दिएर प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार बनेका छन् । जसकारण उनीमाथि डडेल्धुराका आधा नागरिकलाई प्रदेशमा प्रतिनिधिविहीन बनाएको आरोप पनि लाग्दै आएको छ । हुन् त उनीसंग कांग्रेसका निवर्तनमा सभापति देउवाविरुद्व चुनाव लडेको पनि अनुभव छ । उनी रास्वपासंगै एमाले, कांग्रेस र नेकपाबाट असन्तुष्ट मतदाताको साथ पाउने अपेक्षामा छन् । ‘नयाँको भावना र पुरानाको अनुभव आजको आवश्यकता हो,’ जोशी भन्छन्, ‘म त्यो कुरालाई प्रतिनिधित्व गर्छु । मसंग राष्ट्र निर्माणका लागि स्पष्ट मार्गचित्र पनि छ ।’

डडेल्धुरामा भएका संघीय निर्वाचनमा भने एमालेले १२ वर्षपछि उम्मेवार उठाएको छ । २०७० सालमा भएको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा एमालेले देउवाविरुद्ध उम्मेदवार उतारेको थियो । त्यसबेला एमालेका उम्मेदवार थिए, अहिलेका रास्वपा उम्मेदवार डा. तारा जोशी । उनी उक्त निर्वाचनमा तेस्रो भएका थिए । यसपटक एमालेले चक्र स्नेहीलाई उम्मेदवार बनाएको छ । लोकतन्त्र बचाउन, जिल्लामा समृद्धि ल्याउन र अराजकतालाई किनारा लगाउन आफू उम्मेदवार बनेको स्नेहीको भनाई छ । ‘एमालेले राष्ट्र, राष्ट्रियता र विकासको पक्षमा गरेको काम नै मेरो चुनाव जित्ने आधार हो,’ स्नेही भन्छन् । 

यस्तै राप्रपाबाट गोविन्द खडायत, आम जनता पार्टीबाट खडकबहादुर ठकुराठी, राष्ट्रिय जनमोर्चाबाट चन्द्र विक, श्रम संस्कृति पार्टीबाट महेन्द्र पुनमगर, जय मातृभूमि पार्टीबाट लक्ष्मीदत्त भट्ट र नेपाल मजदुर किसान पार्टीबाट सुरेन्द्रराज भट्ट तथा स्वतन्त्रबाट सुरेन्द्र रावल, तीर्थराज उप्रेती र गौरवबहादुर ऐरलेको डडेल्धुरामा उम्मेदवारी छ ।